Bloemfontein, die stad van roosbome en geskiedenis, spog nie net met rugbyhelde en kultuurskatte nie, maar ook met skole wat unieke stories agter hul name wegsteek. ’n Bietjie speurwerk wys dat hierdie name soms diep in die Bybel gewortel is, soms aan groot leiers gekoppel is, en soms sommer net hul voorstede verteenwoordig.

Neem byvoorbeeld Grey College, die trotse oudste seunskool van Bloemfontein. Gestig in 1855, dra dit die naam van Sir George Grey, ’n goewerneur wat sy beursie groot oopgemaak het om die droom van ’n top skool te verwesenlik. Vandag nog dra dit ’n tikkie van sy geskiedkundige statigheid.

Dan is daar Eunice High School, wat oorspronklik die Oranje-Vrij Staat Dames Instituut was. In 1875 is dit herdoop na Eunice, ’n Bybelse moederfiguur. Die naam beteken “gelukkige oorwinning” – en wie sal stry dat dit ’n toepaslike leuse vir generasies jong, sterk vroue is?

Die kerke het natuurlik ook hul merk gelaat …

St. Andrew’s School, wat al in 1863 begin het, het sy naam gekry van die heilige Andreus. Net so is St. Michael’s School vernoem na die aartsengel Michael – ’n kragtige beskermengel en simbool van geloof.  Nog ’n merkwaardige naam is Willem Postma Primêr in Dan Pienaar. Hierdie skool is vernoem na ds. Willem Postma, ’n predikant wat groot bydraes tot Afrikaans en Christelik-Nasionale Onderwys in Bloemfontein gemaak het. Vandag beskryf die skool homself as “die kaalvoetskool waar Christenskap geleef word,” ’n pragtige beeld van eenvoud, geloof en samehorigheid.

Maar nie al die name is hemels of van kerklike afkoms nie – party is baie aardser…

Hoërskool Sand du Plessis is vernoem na ’n administrateur van die Vrystaat, ’n man wat sy naam nou onsterflik saam met skoolspangees dra.  Hoërskool Fichardtpark, aan die ander kant, is sommer eenvoudig vernoem na die buurt waarin dit staan – ’n duidelike teken van trots op sy gemeenskap.

Een van die jonger skole met ’n sterk politieke stempel is ons eie Hoërskool Jim Fouché. Toe die skool in 1959 ontstaan het, is dit genoem na Jacobus “Jim” Fouché, wat later selfs Staatspresident van Suid-Afrika sou word. Sy vrou, Lettie Fouché, het ook haar merk gemaak – die Laerskool Lettie Fouché dra vandag haar naam en staan as ’n trotse nalatenskap van ’n First Lady wat bekend was vir haar warmte en betrokkenheid by die gemeenskap.

Ook ander figure het diep spore nagelaat.  Martie du Plessis Skool is vernoem na Martie, ’n dogter van die Vrystaat wat tragies jonk oorlede is (dié oorsaak onbekend in publieke rekords), maar wie se naam en herinnering vasgelê is in ’n skool wat vandag ’n toevlugsoord vir leerders met spesiale onderrigbehoeftes bied.  Dit is ’n lewende monument van liefde en hoop.

En dan is daar die snaakse en soms sommer verrassende name…

Soos Hotashel, ’n klein skool wat sy naam kry uit ’n speelse afkorting (H.O.T.A.S.H.E.L – Hoërskool tot Arbeid, Skool Huis en Leer).  Vir lank was dit ’n tongknoper en gespotte naam in die stad, maar dit wys net hoe kreatief en uniek die Bloemfonteinse skoolwêreld kon wees.

Nie net Hotashel nie – ander skole het ook name of byname wat ’n glimlag bring.  Primêre Skool Universitas, beter bekend as “Tjokkies”, het al vir geslagte lank sy bynaam met trots gedra.  Die beeld van kaalvoetkinders wat vry speel, pas perfek by die skool se leuse van ’n eenvoudige, maar stewige opvoeding.

Wat leer ons uit al hierdie name?  Dat skole nie sommer net etikette kry nie – elkeen dra ’n storie, ’n identiteit en ’n band met die verlede.  Soms is dit die hand van ’n goewerneur, soms die invloed van ’n kerk, ander kere die liefde van ’n familie, en soms net die gees van ’n buurt of ’n bynaam wat met tyd ’n tradisie geword het.

So, die volgende keer as jy verby een van Bloemfontein se bekende skole ry, onthou: daardie naam op die muur is nie toevallig daar nie – dit is ’n klein venster na die geskiedenis van ’n stad wat sy stories graag met trots bewaar.

Deur Melani Slabbert